Zapchany DPF: objawy, regeneracja i koszty

Czym jest filtr cząstek stałych

DPF (w autach koncernu PSA i Forda nazywany FAP) to filtr w układzie wydechowym Diesla, który wyłapuje sadzę, zanim trafi ona do atmosfery. Sadza gromadzi się w nim stopniowo, dlatego filtr co jakiś czas musi się oczyścić, czyli wypalić nagromadzony osad w wysokiej temperaturze. Ten proces nazywamy regeneracją.

Problem zaczyna się wtedy, gdy regeneracja nie może się dokończyć. Sadza narasta, filtr się zapycha i auto przechodzi w tryb ograniczonej mocy.

Dlaczego DPF się zapycha, zwłaszcza w mieście

Warszawa to trudne warunki dla Diesla z DPF. Najczęstsze przyczyny zatykania to:

• Krótkie trasy — silnik i wydech nie osiągają temperatury potrzebnej do regeneracji (rzędu 550–600°C).
• Jazda w korkach — regeneracja startuje, ale jest przerywana, zanim się skończy.
• Częste zimne rozruchy i jazda na krótki dystans.
• Niewłaściwy olej — DPF wymaga oleju typu low-SAPS (norma ACEA C2 lub C3). Zwykły olej zasypuje filtr popiołem.
• Inne usterki — nieszczelny wtryskiwacz, zużyta turbina czy zakoksowany EGR dosypują sadzy szybciej, niż filtr zdąży ją wypalać.

Auto używane głównie do krótkich przejazdów po mieście to podręcznikowy przypadek zapychania DPF.

Objawy zatkanego DPF

• kontrolka DPF na desce rozdzielczej (symbol filtra),
• spadek mocy i wejście w tryb awaryjny,
• wyższe spalanie,
• częstsze próby regeneracji (chwilowo rośnie spalanie, wentylator chodzi po zgaszeniu silnika, czuć zapach gorących spalin),
• podwyższone obroty biegu jałowego,
• rosnący poziom oleju i zapach paliwa w oleju.

Ten ostatni objaw jest szczególnie groźny. Podczas nieudanych regeneracji paliwo spływa do miski olejowej i rozcieńcza olej. Rozrzedzony olej gorzej smaruje, co zagraża już nie samemu filtrowi, ale turbinie i całemu silnikowi.

Rodzaje regeneracji

Pasywna

Zachodzi sama podczas dłuższej jazdy z wyższą prędkością, na przykład trasą S8 albo obwodnicą. Spaliny są wtedy na tyle gorące, że sadza wypala się bez udziału sterownika.

Aktywna

Sterownik sam dostrzykuje paliwo, aby podnieść temperaturę i wypalić osad. Potrzebuje kilkunastu minut ciągłej jazdy. Jeśli w tym czasie zgasisz silnik, proces się przerywa.

Wymuszona (serwisowa)

Gdy filtr jest zbyt zapchany na regenerację samoczynną, wykonujemy ją komputerem na stanowisku, kontrolując temperaturę i ciśnienie różnicowe na filtrze. To bezpieczna metoda dla mocno zasadzonego DPF.

Kiedy sama jazda już nie wystarczy

Gdy stopień zapełnienia przekroczy próg bezpieczeństwa, sterownik blokuje regenerację samoczynną, żeby nie doszło do niekontrolowanego wypalania. Wtedy potrzebna jest regeneracja wymuszona. Jeśli i to nie pomaga, filtr trzeba wyjąć i wyczyścić na specjalnej myjce, a przy trwałym uszkodzeniu wymienić.

Ile to kosztuje

Różnica między wczesną reakcją a wymianą jest ogromna, dlatego nie warto zwlekać, gdy zapali się kontrolka.

Jak sprawdzamy stan DPF

Zanim zdecydujemy, czy filtr da się jeszcze uratować, odczytujemy ze sterownika kilka konkretnych parametrów:

• ilość sadzy zgromadzonej w filtrze (podawaną w gramach),
• ciśnienie różnicowe na filtrze przy różnych obrotach,
• przebieg i czas od ostatniej udanej regeneracji,
• liczbę przerwanych regeneracji.

Te dane mówią więcej niż sama kontrolka. Filtr, w którym sadza mieści się w normie, zwykle wystarczy zregenerować. Przy bardzo wysokim ciśnieniu różnicowym i dużej ilości popiołu (a nie samej sadzy) konieczne bywa czyszczenie na myjce, bo popiołu nie da się już wypalić.

Dlaczego nie warto usuwać DPF

Wycięcie filtra i wyłączenie go w oprogramowaniu (tzw. delete) jest w Polsce nielegalne. Oznacza negatywny wynik badania technicznego, wyższą emisję spalin i realne ryzyko mandatu oraz zatrzymania dowodu rejestracyjnego. Sprawny DPF to dziś warunek dopuszczenia auta do ruchu, a jego brak obniża też wartość samochodu przy sprzedaży.

Jak dbać o DPF

• Raz na jakiś czas zafunduj autu dłuższą trasę, 20–30 minut z wyższymi obrotami.
• Stosuj właściwy olej low-SAPS i wymieniaj go co 7–10 tys. km.
• Nie gaś silnika w trakcie aktywnej regeneracji, jeśli auto ją sygnalizuje.
• Reaguj na inne usterki (EGR, wtryski, turbina), które przyspieszają zapychanie.

Twin Torque Service na Targówku

W naszym warsztacie w Warszawie przy ul. Chodeckiej 1D zaczynamy od diagnostyki i pomiaru ciśnienia różnicowego, żeby ocenić, czy DPF da się jeszcze uratować regeneracją, czy potrzebne jest czyszczenie na myjce. Zawsze sprawdzamy też przyczynę zapychania, bo wymiana filtra bez usunięcia źródła sadzy to wyrzucone pieniądze.